Breng bezuinigingsopties beter in kaart
Als de overheid geld nodig heeft, zijn er drie keuzes: geld lenen, inkomsten verhogen of uitgaven verlagen. Dat laatste is makkelijker gezegd dan gedaan. De ombuigingslijst biedt momenteel het meest complete overzicht van bezuinigingsmaatregelen voor de besluitvorming. In een nieuw policy paper analyseren we deze lijst.
Verkenning toegevoegde waarde nationale investeringsinstelling
Een investeringsinstelling wordt als de oplossing voor diverse problemen gezien. Maar in hoeverre spelen deze problemen in Nederland? En heeft een investeringsinstelling toegevoegde waarde ten opzichte van het huidige instrumentarium? In een nieuw policy paper onderzoeken wij deze vragen.
De hulp voor mensen in armoede is versnipperd
Het Instituut voor Publieke Economie heeft het armoedebeleid in 2025 van 24 gemeenten, groot en klein, verspreid over heel Nederland, in kaart gebracht in een overzichtelijk dashboard. Hiermee hebben we data die we gebruikten voor ons rapport Eerlijker en eenvoudiger armoedebeleid geactualiseerd. Onze update onderstreept nogmaals de conclusies van dit rapport: Versterk de landelijke basis en geef ruimte voor lokaal maatwerk.
Bevrijd het minimumloon van de ketens van de AOW (en andersom)
Het is belangrijk dat uitkeringen zoals de AOW meestijgen wanneer Nederland rijker wordt, maar het is onverstandig dat deze stijging – zoals nu – via een koppeling aan het minimumloon verloopt. De redenen om de AOW en het minimumloon aan te passen verschillen van elkaar. Hier kan de overheid door de huidige koppeling geen rekening mee houden. In dit onderzoek lichten we deze afweging verder toe en doen een voorstel voor een alternatief.
Vervuilende sectoren krijgen veel steun maar betalen weinig voor milieuschade
Economische activiteit kan gepaard gaan met schade aan milieu en gezondheid. De mate waarin sectoren die maatschappelijke schade veroorzaken en daarvoor betalen, verschilt sterk, ook omdat sommige sectoren een aanzienlijke stimulans ontvangen uit publieke middelen.
Incomplete modellen kosten economische groei
De baten van beleid worden vaak niet meegenomen in ramingen. Hierdoor krijgt de politiek de verkeerde ‘prijs’ van een maatregel voorgeschoteld. Gevolg is dat investeringen achterwege blijven en Nederland economische groei misloopt.
Extra financiering voor start-ups en scale-ups is niet nodig in Nederland
Het kabinet-Schoof werkt momenteel aan de oprichting van een Nationale Investeringsbank. Deze bank moet iets doen aan het gebrek aan financiering voor start-ups en scale-ups. Maar is er eigenlijk wel te weinig financiering?
Strategisch vermogen van het Rijk
Nederland is gebaat bij politici die besluiten nemen op basis van een zo compleet en afgewogen mogelijk beeld van de beleidsopties. Dat vraagt om ambtenaren die de tijd, ruimte en vrijheid hebben om gedegen analyses te maken. Maar er zijn signalen dat dit strategische vermogen onder druk staat. Tijd om de strategische beleidsfunctie van de Rijksoverheid onder de loep te nemen.
Oplossen van de begrotingspuzzel vraagt om kiezen in de zorg en bij defensie
Het volgende kabinet moet flink ombuigen om de overheidsfinanciën in het gareel te houden. Maar hoeveel precies hangt van de gemaakte keuzes af bij zorg en defensie.
Klimaattransitie lijkt economische groei maar beperkt te remmen
Economische groei gaat gepaard met een langere levensverwachting, minder armoede en zelfs met geluk. Anderzijds gaat economische groei op dit moment gepaard met klimaatverandering. Kan deze link met klimaatbeleid worden doorbroken, of moeten we kiezen tussen klimaat en groei?
Waarom een eenvoudiger belastingstelsel niet zonder heldere definitie van complexiteit kan
Het ontbreken van een heldere definitie van complexiteit hindert een vereenvoudiging van het stelsel van belastingen en toeslagen. Daarom introduceren wij een definitie waarmee de effecten van wijzigingen in het stelsel op de complexiteit kunnen worden meegenomen.
The baseline is wrong: How debt sustainability analyses used in the EU ignore climate change
In this paper, we show that European fiscal rules largely ignore economic impacts from climate damages, as well as from the climate policies needed to satisfy European climate targets. We then show how DSAs can account for these impacts.
Organiseren Europese weerbaarheid roept allerlei economische vragen op
Nederland en Europa werken vanwege de geopolitieke veranderingen aan het versterken van hun weerbaarheid. Dit is geen klassiek economisch beleidsterrein, maar het blijkt wel verrassend veel economische componenten te bevatten, en beleidsvragen waarbij economisch onderzoek kan helpen.
Het WWS en de private huurmarkt
Als gevolg van de Wet Betaalbare Huur is het WWS uitgebreid naar een groter deel van de private huurmarkt. Wij analyseren hoe de private woningvoorraad geraakt wordt door deze uitbreiding van de WWS-regulering.
Minder schulden en meer verkeersveiligheid
In het Nederlandse verkeersboetebeleid lijkt niet de verkeersveiligheid, maar de begroting voorop te staan. De hoge boetes en het strenge incassotraject brengen huishoudens in de financiële problemen. In ons nieuwe policy paper presenteren wij zes aanbevelingen om het verkeersboetebeleid te verbeteren.
Stop met het subsidiëren van pensioenvermogen
Terwijl vrijwel alle politieke partijen ervoor pleiten om de belastingdruk te verschuiven van arbeid naar kapitaal, subsidieert de Nederlandse overheid de grootste vermogensbestanddelen – bovenal pensioenvermogen – op dit moment juist met vele miljarden per jaar. Hiervoor bestaat geen overtuigende economische onderbouwing.
Hoofdlijnenakkoord mist structurele groeiplannen terwijl schuld oploopt
De voorjaarsnota is volgens velen onleesbaar. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of het kabinet bezuinigt en waarop. Wij doen een voorstel voor een rapportage die leesbaar is en het politieke debat verder helpt.
Houdbaarheidssaldo ongeschikt voor begrotingsbeleid
De voorjaarsnota is volgens velen onleesbaar. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of het kabinet bezuinigt en waarop. Wij doen een voorstel voor een rapportage die leesbaar is en het politieke debat verder helpt.
De Wet Betaalbare Huur raakt jongeren en lagere inkomens
De wet betaalbare huur grijpt fundamenteel in op de vrije huurmarkt. Wij analyseren de wet en verwachten dat jongeren, lagere inkomens en migranten aan het kortste eind trekken als de wet wordt ingevoerd.
Herzie arbeidseis kinderopvangtoeslag
In dit policy paper geven wij een advies voor het herzien van de arbeidseis voor de kinderopvangtoesalg